Het tropisch regenwoud is een van de rijkste en meest gevarieerde leefomgevingen op aarde. Hier leven meer diersoorten dan waar ook ter wereld: van kleurrijke papegaaien en reusachtige anaconda's tot piepkleine gifkikkers en ontelbare insectensoorten die nog niet eens een naam hebben. De bomen in het regenwoud kunnen tientallen meters hoog worden en vormen een dicht bladerdak dat de bodem bijna volledig afschermt van de zon. Daardoor is het op de bosbodem altijd vochtig en schemerdonker. Helaas is het regenwoud ernstig bedreigd. Elke dag worden grote stukken bos gekapt voor landbouw, veeteelt of mijnbouw. Wetenschappers waarschuwen dat als dit doorgaat, het regenwoud binnen enkele decennia grotendeels verdwenen zal zijn, met grote gevolgen voor het klimaat van de hele aarde.
Waardoor is het regenwoud bedreigd?
Vraag 2 van 10
Steeds meer mensen in steden merken dat ze last hebben van luchtvervuiling. De lucht die ze inademen bevat kleine deeltjes en giftige gassen, afkomstig van auto's, fabrieken en verwarmingsinstallaties. Kinderen, ouderen en mensen met longziekten zoals astma zijn het kwetsbaarst. Op dagen met veel luchtvervuiling kunnen ze buiten adem raken, hoesten of hoofdpijn krijgen. Veel grote steden nemen nu maatregelen. Ze leggen extra fietspaden aan, stimuleren het gebruik van elektrische voertuigen en stellen zogenaamde milieuzones in: gebieden waar alleen schone auto's mogen rijden. Het helpt, maar deskundigen zeggen dat er nog veel meer gedaan moet worden.
Wie heeft het meest last van luchtvervuiling?
Vraag 3 van 10
Haaien zijn al meer dan vierhonderd miljoen jaar op aarde en zijn daarmee veel ouder dan de dinosauriërs. Ze staan bekend als gevaarlijke roofdieren, maar de werkelijkheid is genuanceerder. De meeste van de meer dan vijfhonderd bekende haaiensoorten zijn volkomen onschadelijk voor mensen. Jaarlijks worden wereldwijd slechts een handvol mensen aangevallen door haaien, en dodelijke aanvallen zijn zeldzaam. Omgekeerd worden jaarlijks tientallen miljoenen haaien gedood door de mens, voor hun vinnen, hun lever of gewoon uit angst. Haaien vervullen een cruciale rol in het ecosysteem van de oceaan. Ze houden de populaties van andere vissen in evenwicht. Zonder haaien zou de gehele voedselketen van de zee verstoord raken.
Waarom zijn haaien belangrijk voor de oceaan?
Vraag 4 van 10
De Olympische Spelen zijn het grootste en meest prestigieuze sportevenement ter wereld. Ze worden eens in de vier jaar georganiseerd, afwisselend als Zomerspelen en Winterspelen. Atleten uit meer dan tweehonderd landen komen samen om te strijden in tientallen disciplines, van atletiek en zwemmen tot boogschieten en gewichtheffen. De moderne Olympische Spelen werden in 1896 voor het eerst gehouden, in Athene, Griekenland, als eerbetoon aan de antieke Spelen die daar al tweeduizend jaar eerder plaatsvonden. Naast de reguliere Spelen zijn er ook de Paralympische Spelen, waarbij atleten met een lichamelijke beperking strijden op hoog niveau.
Hoe vaak worden de Olympische Spelen gehouden?
Vraag 5 van 10
Plastic is een van de meest gebruikte materialen in de wereld. Het is goedkoop, licht en vormbaar, en wordt gebruikt voor verpakkingen, flessen, speelgoed, kleding en talloze andere producten. Maar plastic heeft ook een enorm nadeel: het breekt in de natuur niet of nauwelijks af. Eenmaal weggegooid in het milieu kan plastic honderden jaren blijven liggen. In de oceanen drijven grote eilanden van plastic afval, zo groot als een heel continent. Zeevogels, schildpadden en vissen eten het plastic per ongeluk en sterven eraan. Steeds meer landen verbieden nu wegwerpproducten van plastic en zoeken naar duurzame alternatieven.
Wat doen steeds meer landen om het plasticprobleem aan te pakken?
Vraag 6 van 10
Het leven in een bijenvolk is een wonder van organisatie en samenwerking. Een korf telt tienduizenden bijen, die elk een vaste taak hebben. De koningin is de enige bij die eieren legt en kan tot vijf jaar oud worden. De werksterbijen, alle vrouwtjes, doen al het andere werk: ze bouwen de raten van bijenwas, zorgen voor de larven, bewaken de ingang en gaan op zoek naar bloemen voor nectar en stuifmeel. Als een werksterbij een goede nectarbron heeft gevonden, vliegt ze terug naar de korf en voert ze een bijzondere dans uit. Door de richting en duur van die dans weten de andere bijen precies waar de bloemen zijn.
Hoe laten bijen aan elkaar weten waar de bloemen zijn?
Vraag 7 van 10
De ruimte is zo groot dat mensen zich er amper een voorstelling van kunnen maken. Onze zon, de ster die de aarde verwarmt en verlicht, is slechts één van de honderden miljarden sterren in onze Melkweg. En de Melkweg is op zijn beurt slechts één van de honderden miljarden sterrenstelsels in het heelal. Planeten draaien om sterren, en veel sterren hebben meerdere planeten. Onze aarde is de derde planeet van de zon. Wetenschappers hebben met behulp van telescopen en ruimtesonden al veel ontdekt over verre planeten en sterrenstelsels. Toch is het overgrote deel van het heelal nog volkomen onbekend.
Wat is de zon?
Vraag 8 van 10
In veel Nederlandse dorpen en kleine steden wordt een zorgwekkende trend zichtbaar: de bevolking krimpt. Jongeren trekken naar de grotere steden voor hun studie of werk en keren daarna vaak niet meer terug. Daardoor vergrijst de bevolking en neemt het inwoneraantal af. Gevolgen zijn merkbaar: winkels, scholen en soms zelfs ziekenhuizen sluiten hun deuren omdat er te weinig klanten of patiënten zijn. Sommige dorpen zoeken creatieve oplossingen. Ze richten gemeenschappelijke woonvormen op voor ouderen, starten lokale webwinkels of trekken kunstenaars aan die leegstaande panden vullen met ateliers en werkplaatsen.
Waarom krimpen veel dorpen?
Vraag 9 van 10
Leren lezen is een van de fundamenteelste vaardigheden die een kind op school opdoet. Het lijkt eenvoudig, maar lezen is eigenlijk een complex proces waarbij de hersenen letters omzetten in klanken, klanken in woorden en woorden in betekenis. Sommige kinderen leren dit snel en vlot, anderen hebben meer moeite. Een van de meest voorkomende leerproblemen is dyslexie, waarbij de hersenen letters en klanken moeilijker aan elkaar kunnen koppelen. Kinderen met dyslexie zijn zeker niet minder intelligent, maar hebben andere ondersteuning nodig. Met gerichte hulp en aangepaste methoden leren ook zij lezen, schrijven en later studeren.
Wat is dyslexie?
Vraag 10 van 10
Vogeltrek is een van de meest spectaculaire natuurverschijnselen ter wereld. Elk jaar, als de dagen korter worden en het voedsel schaars wordt, verlaten miljoenen vogels hun broedgebieden in het noorden en vliegen ze duizenden kilometers naar warmere streken in het zuiden. Sommige vogels, zoals de boerenzwaluw, vliegen helemaal naar Zuid-Afrika. In het voorjaar keren ze terug. Wetenschappers hebben lange tijd geprobeerd te begrijpen hoe vogels de weg vinden. Ze blijken een ingebouwde navigatie te hebben: ze gebruiken de stand van de zon, de sterren 's nachts en het magnetische veld van de aarde om koers te houden.
Waarvoor gebruiken vogels het magnetische veld van de aarde?