Kernenergie is een omstreden maar krachtige energiebron. Bij kernsplijting wordt een enorme hoeveelheid energie vrijgemaakt zonder dat er direct CO₂ vrijkomt. Dit maakt het aantrekkelijk in de strijd tegen klimaatverandering. Toch is er veel weerstand. Beroemde ongelukken zoals in Tsjernobyl (1986) en Fukushima (2011) toonden de risico's van kerncentrales. Bovendien is er nog steeds geen goede oplossing voor radioactief afval, dat duizenden jaren gevaarlijk blijft. Toch overwegen steeds meer landen, waaronder Nederland, om nieuwe kerncentrales te bouwen als onderdeel van hun energietransitie.
Waarom is kernenergie aantrekkelijk voor de strijd tegen klimaatverandering?
Vraag 2 van 10
Internationale handelsverdragen hebben de afgelopen decennia de wereldeconomie fundamenteel veranderd. Landen kunnen nu producten importeren van plaatsen waar ze het goedkoopst worden gemaakt, wat consumenten ten goede komt. Maar het heeft ook keerzijden. Fabrieken in rijke landen kunnen de concurrentie niet altijd bijbenen met lagelonenlanden en sluiten hun deuren. Banen verdwijnen, en de getroffen gemeenschappen raken soms in een neerwaartse spiraal. Critici stellen dat de winsten van de globale handel ongelijk zijn verdeeld: grote bedrijven en aandeelhouders profiteren het meest, terwijl lagerbetaalde arbeiders de prijs betalen.
Wat is een nadeel van internationale handelsverdragen?
Vraag 3 van 10
De rechtsstaat is een samenleving waarin iedereen, inclusief de overheid, gebonden is aan de wet. In een rechtsstaat gelden grondrechten voor alle burgers: vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid en gelijke behandeling. Een onafhankelijke rechterlijke macht zorgt ervoor dat wetten eerlijk worden toegepast. Democratie en rechtsstaat zijn nauw verbonden: burgers kiezen hun vertegenwoordigers, maar die vertegenwoordigers kunnen niet zomaar de grondrechten van burgers afpakken. In landen waar de rechtsstaat wordt ondermijnd, verslechtert de situatie voor vrije pers, minderheden en politieke oppositie vaak snel.
Wat is het verband tussen democratie en rechtsstaat?
Vraag 4 van 10
Migratie is van alle tijden, maar de omvang en aard ervan veranderen door de eeuwen heen. In de negentiende eeuw vertrokken miljoenen Europeanen naar Noord-Amerika op zoek naar een beter leven. Nu zijn de stromen veelal andersom: mensen vluchten vanuit Afrika, het Midden-Oosten en Azië naar Europa. Oorzaken zijn oorlog, klimaatverandering, armoede en vervolging. Migratie stelt ontvangende samenlevingen voor uitdagingen: integratie, huisvesting en politieke spanningen. Tegelijk brengen migranten kennis, cultuur en arbeidskracht mee. Wetenschappers zijn het erover eens dat goed migratiebeleid essentieel is voor een stabiele samenleving.
Welk voordeel noemen wetenschappers als gevolg van migratie?
Vraag 5 van 10
Biodiversiteit verwijst naar de verscheidenheid aan levensvormen op aarde: van microben tot de blauwe vinvis. Die verscheidenheid is niet alleen mooi, maar ook functioneel. Ecosystemen werken beter als ze divers zijn: meer soorten betekent meer veerkracht tegen verstoringen. Maar biodiversiteit staat wereldwijd onder druk. Ontbossing, landbouw, vervuiling en klimaatverandering vernietigen leefgebieden. Wetenschappers spreken van de zesde massale uitsterving in de geschiedenis van de aarde. Anders dan eerdere uitstervingsgolven wordt deze veroorzaakt door menselijk handelen. Internationale verdragen, zoals het VN-Biodiversiteitsverdrag, proberen de achteruitgang te stoppen.
Waardoor onderscheidt de huidige uitstervinggolf zich van eerdere massale uitstervingen?
Vraag 6 van 10
Het internet heeft communicatie en informatie-uitwisseling volledig veranderd. In 1990 bestond het wereldwijde web nog niet; nu zijn er meer dan vijf miljard internetgebruikers wereldwijd. Informatie is voor iedereen met een verbinding beschikbaar, maar dat brengt ook risico's. Desinformatie verspreidt zich razendsnel via sociale media. Kinderen en jongeren zijn kwetsbaar voor online pesten, verslaving en privacy-inbreuken. Overheden worstelen met de vraag hoe ze het internet kunnen reguleren zonder de vrijheid van meningsuiting te beperken. Digitale vaardigheden worden steeds meer gezien als een basisvaardigheid, net als lezen en schrijven.
Welke uitdaging brengt het internet met zich mee?
Vraag 7 van 10
Het Klimaatakkoord van Parijs, gesloten in 2015, is het meest ambitieuze internationale klimaatverdrag ooit. Bijna alle landen ter wereld beloofden de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de twee graden Celsius ten opzichte van het pre-industriële niveau. Landen stellen zogenaamde nationally determined contributions op: nationale plannen voor het verminderen van de uitstoot. Elke vijf jaar worden deze plannen herzien en moeten ze ambitieuzer worden. Een zwakte van het akkoord is dat er geen handhavingsmechanisme is: landen die hun beloften niet nakomen, kunnen niet worden gestraft.
Wat is een zwakte van het Klimaatakkoord van Parijs?
Vraag 8 van 10
De Olympische Spelen zijn het grootste internationale sportevenement ter wereld en worden om de vier jaar gehouden. Ze gaan terug op de antieke spelen in het Griekse Olympia, die al in de achtste eeuw voor Christus werden georganiseerd. In 1896 werden de moderne Olympische Spelen in Athene nieuw leven ingeblazen. Sindsdien groeide het evenement uit tot een spektakel met duizenden atleten uit meer dan tweehonderd landen. De organisatie van de Spelen kost miljarden euro's en is een prestigekwestie voor het gastland. Critici wijzen erop dat de kosten lang niet altijd opwegen tegen de economische voordelen voor de gaststad.
Wat zeggen critici over de organisatie van de Olympische Spelen?
Vraag 9 van 10
Sociale media hebben onze manier van communiceren, nieuws consumeren en ons wereldbeeld fundamenteel veranderd. Ze geven iedereen een stem en maken directe communicatie over grenzen heen mogelijk. Maar ze hebben ook een donkere kant. Algoritmen zijn ontworpen om zo lang mogelijk onze aandacht te houden, en doen dat door content te tonen die emotionele reacties oproept, ook als die content onwaar of opruiend is. Zo ontstaan filterbellen: mensen zien alleen nog meningen die overeenkomen met hun eigen overtuigingen. Polarisatie, desinformatie en cyberpesten zijn ernstige bijwerkingen van het sociale mediagebruik.
Wat is een filterbubbel?
Vraag 10 van 10
Vergrijzing is de demografische term voor een samenleving waarin het aandeel ouderen toeneemt. Dit komt door twee factoren: mensen worden ouder dankzij betere gezondheidszorg, en er worden minder kinderen geboren dan vroeger. In Nederland, maar ook in Japan, Duitsland en andere rijke landen, is vergrijzing een urgent vraagstuk. Er zijn steeds minder werkenden per gepensioneerde, wat het pensioenstelsel en de financiering van de gezondheidszorg onder druk zet. Mogelijke oplossingen zijn de pensioenleeftijd verhogen, meer mensen laten werken en immigratie als tijdelijke buffer.
Waarom zet vergrijzing het pensioenstelsel onder druk?